Triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên “Non nước thanh bình” của họa sĩ Vũ Thành Tâm sẽ chính thức được khai mạc lúc 10h ngày 22/5 tới đây tại 22 Gallery, số 22 Phạm Cự Lượng, Tân Sơn Hòa, TP.HCM. Triển lãm sẽ trưng bày 30 tranh màu nước, diễn ra đến hết ngày 1/6/2026.
Vũ Thành Tâm sinh năm 1981, tốt nghiệp Trường CĐ Văn hóa Nghệ thuật TP.HCM năm 2005. Từ 2006 đến 2017 làm thiết kế đồ họa cho các công ty như Catus, Graham Taylor Design, Cà phê Trung Nguyên… Từ năm 2017 đến 2022 làm kinh doanh tự do. Từ 2022, lúc Covid-19 cao điểm, Vũ Thành Tâm đã quay trở lại với việc vẽ tranh, một đam mê từ nhỏ.
Chia sẻ về triển lãm đầu tay Non nước thanh bình, Vũ Thành Tâm nói: “Năm 2022, trong đại dịch Covid-19, tôi cảm nhận sâu sắc được tính hữu hạn của cuộc sống, cảm thấy trân quý những khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng rực rỡ, giản dị nhưng thanh bình ở thôn quê – một miền quê tươi mát, sung túc và ấm áp, đậm chất Việt Nam. Từ đó được nội tâm thôi thúc và sung sướng nắm bắt những khoảnh khắc đời sống đó thông qua hội họa màu nước”.
Vì vậy, triển lãm Non nước thanh bình lần này là một tổng kết nho nhỏ về chặng đường 4 năm vừa đi qua, cũng là trạm dừng chân trước hành trình thênh thang trong những năm kế tiếp của đời họa sĩ.
Họa sĩ Hồ Hưng, rất thành công với tranh màu nước, nhận xét: “Có lẽ Tâm là người bạn thân nhất của tôi trong 21 năm qua, từ khi đặt chân đến mảnh đất Sài Gòn, hai người có thể chia sẻ mọi thứ trong cuộc sống cùng nhau, đặc biệt là về tình yêu dành cho hội họa và có lẽ đây cũng là điều gắn kết và bền bỉ chơi với nhau từ trước đến nay. Nhưng rồi gánh nặng cuộc sống đã ghìm tình yêu hội họa của Tâm, từ đó hai người cũng ít gặp nhau, thỉnh thoảng Tâm lại hỏi mua một ít màu, ít giấy, tôi nghĩ Tâm chỉ thỉnh thoảng vẽ cho đỡ nhớ hội họa thôi! Và rồi bất ngờ nhận thư mời của Tâm cho một triển lãm màu nước đầu tay, tôi rất bất ngờ và thực sự xúc động, bởi giờ đây Tâm bạn tôi đã thực sự mở cánh cửa đam mê để bước vào như niềm mong ước của từ hơn 20 năm trước! Kệ việc hay dở, khen chê, cứ bước đã rồi tính, điều gì đã thuộc về chính mình thì có đi mười vòng trái đất thì cuối cùng cũng gặp lại. Chúc mừng triển lãm đầu tay để tiếp lửa cho nhiều triển lãm tiếp theo nhé. Hạnh phúc cùng bạn”.
Một bạn học từ nhỏ của Vũ Thành Tâm là Đoàn Hồng Phương thì chia sẻ: “Điều tôi luôn ngưỡng mộ ở Tâm… là sự bền bỉ. Từ những năm tháng mười mấy đôi mươi, khi Tâm bắt đầu tập tành phủ những lớp màu đầu tiên lên giấy, cho đến hôm nay – sau bao biến chuyển, va đập, và những sắc màu mà cuộc đời đã phủ lên mỗi người – sự nhẫn nại ấy vẫn chưa từng ngơi nghỉ. Tâm vẫn vẽ. Ung dung mà vẽ. Điềm đạm mà vẽ. Không ồn ào, không tranh đua, không cần những rực rỡ phô bày… Tranh của Tâm, cũng như chính con người Tâm, mang một vẻ bình dị, trầm tĩnh và chân thành. Ở đó là những gam màu hoài niệm, những lát cắt đời sống quen thuộc, những ký ức rất đỗi gần gũi – đủ để người xem chậm lại, lắng hơn, và cảm nhận một thứ bình yên rất nhẹ, như hơi thở. Có lẽ, với Tâm, hội họa không chỉ là sáng tác… mà còn là một cách chữa lành. Chữa lành cho chính người nghệ sĩ, và ở một phương diện nào đó, cho cả người đứng trước tranh”.
Sau tuổi bốn mươi vốn khó thay đổi, nhưng Vũ Thành Tâm đã chọn sự thay đổi, để bước qua cánh cửa mới của đời mình. Cánh cửa ấy là gì? Đó là được dành một quãng thời gian nhất định ở trong tuần để vẽ tranh màu nước, một việc tưởng chừng là đương nhiên với người học vẽ, nhưng thực tế cho thấy không nhiều người làm được như vậy.
Học mỹ thuật ra trường, sau chừng 10 năm va chạm đời sống, số còn được cầm cọ toàn thời gian chỉ đâu đó chừng 10%, chừng 10% kế tiếp là họa sĩ của thứ Bảy và Chủ nhật, nghĩa là chỉ cuối tuần mới có thời gian để vẽ, chừng 20% kế tiếp nữa là họa sĩ thời vụ, nghĩa là khi có sự kiện kỷ niệm của trường, triển lãm nhóm, sinh hoạt hội đoàn thì mới vẽ một hai bức tham gia. Phần đông bị cuộc sống mưu sinh đưa đẩy mà hết thời gian, cảm hứng để vẽ, hoặc phải chuyển nghề, bỏ nghề.
Như nhiều người khác, Vũ Thành Tâm cũng vì gia đình riêng và cuộc mưu sinh mà xa rời việc vẽ, tưởng chừng như đã không thể quay trở lại được nữa. Rồi Covid-19 ập đến, nhiều thứ phải thay đổi, Vũ Thành Tâm phải ở nhà lâu ngày, có thời gian vẽ, cầu nguyện và ngẫm ngợi, để đi đến quyết định quay trở lại việc vẽ thường xuyên hơn. Ban đầu có thể chỉ làm họa sĩ kiểu thứ Bảy và Chủ nhật, nghĩa là mỗi tuần dành đôi ngày ra vẽ, còn lại lo việc gia đình và mưu sinh. Suốt mấy năm qua, Vũ Thành Tâm đã sống và vẽ như vậy.
Giám tuyển Lý Đợi nhận xét: “Nếu hỏi rằng Tâm vẽ đã ổn chưa? Thẳng thắn trả lời là chưa thật ổn lắm. Nhưng Tâm vẽ có sự chân thành, có sự tiến bộ và đang ngày càng vẽ thoải mái hơn trong mọi mặt. Tranh Tâm chất chứa những băn khoăn kín đáo, những ẩn ức chực bùng phát, những cảm xúc còn chút e dè. Vì sống ở vùng ven của đất Gia Định, tranh Tâm trong giai đoạn này là cách nắm bắt những hồn quê, những nhịp sống cũ còn vương vấn trong cuộc cuồng phong của đô thị hóa. Một gà mái ấp trứng, một dây mướp hương đang ra trái, một rổ khế mới hái, một buồng chuối chín bói vừa đốn, một bó hoa súng tím, một bến thuyền, một bó rơm khô… là những hình ảnh còn đây đó ở vùng ven Gia Định, mà có khi chừng 3-5 năm nữa thì hoàn toàn biến mất.
Tranh Tâm cũng vẽ những người thân yêu và những việc thường nhật như rang cà phê, đọc sách, làm bếp…; cũng vẽ những biểu tượng và bí tích từ tôn giáo. Và có lẽ, chính những màu nhiệm và bí tích ở đời thường – không phải theo kinh sách hoặc tôn giáo – sẽ là một trong các cánh cửa mà Vũ Thành Tâm có thể bước vào trong vài năm tới. Nếu vẽ được những chủ đề này, một phần sẽ giúp Tâm “nâng tầm hiện thực” của màu nước, lột tả được những băn khoăn lâu này, một phần quan trọng hơn là tạo cho Tâm một nút rất riêng trong cộng đồng màu nước Việt Nam”.
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường thì nhận xét: “Trong tranh Vũ Thành Tâm có cái “tình” của người nhà quê Nam bộ. Một thứ tình cảm chân chất, không màu mè, không lên gân, nhưng đậm đà và sâu nặng như phù sa bồi lắng qua năm tháng. Người xem dễ dàng nhận ra điều đó qua cách anh nhìn những vật nhỏ bé và giản dị của đời sống. Một trái khế trong tranh anh không chỉ là trái cây. Nó là tiếng gọi tuổi thơ. Là khúc hát “quê hương là chùm khế ngọt” còn ngân lên trong ký ức. Một buồng chuối không chỉ là sản vật quê nhà. Nó là cái nghĩa cái tình của người quê Nam bộ, nơi người ta có thể mang biếu nhau một nải chuối thay lời cảm ơn sau một buổi giúp nhau sửa cửa, sửa nhà. Những chiếc xe máy cũ trong tranh anh cũng vậy. Chúng không chỉ là phương tiện, là vật dụng. Chúng là chứng nhân của một đời người, một lớp người, đi qua biết bao mùa mưa nắng, chở theo mưu sinh, hy vọng và cả những nhọc nhằn lặng lẽ của cuộc sống”.
“Về mặt hội họa, màu nước của Vũ Thành Tâm chưa đi theo hướng phô diễn kỹ thuật hoặc những xử lý ngẫu hứng đầy kịch tính với những buông bỏ thường thấy ở nhiều họa sĩ màu nước đương đại. Trái lại, anh chọn cách làm chủ chất liệu bằng sự tiết chế và cảm xúc. Tranh của anh thiên về lối tả thực giàu không khí, trong đó ánh sáng và độ loang mềm của nước đóng vai trò tạo nên cảm giác ký ức. Những gam màu xanh lá, nâu đất, vàng rơm hay xám tím được xử lý tương đối dịu dàng , ít tương phản gắt, tạo nên nhịp điệu thị giác gần với không gian miền Tây Nam bộ phù sa mềm, ẩm và nhịp chậm. Ở một số tác phẩm như Phận lênh đênh, Sau mùa mật, Phút tự tại…, người xem có thể nhận ra khả năng cảm nhận ánh sáng khá tinh tế của họa sĩ, đặc biệt ở những khoảng nền loang nhẹ, mặt nước mờ sương hay các vùng chuyển sắc không quá tả kỹ. Dẫu đôi lúc tranh anh vẫn còn ảnh hưởng tư duy đồ họa trong cách dựng hình và kiểm soát chi tiết, nhưng chính sự mộc mạc ấy lại giữ cho màu nước của Vũ Thành Tâm một vẻ chân phương và giàu cảm xúc đời sống”.
Có một chi tiết nhỏ, nhưng cũng khá thú vị, đó là sau năm 1975, Thanh Tâm, Thành Tâm, Mỹ Tâm, Ngọc Tâm, Hữu Tâm, Đức Tâm, Thiện Tâm, Diệu Tâm hoặc Minh Tâm… là những cái tên rất phổ biến, vì đó là ước mơ đời thường của biết bao gia đình thời hậu chiến. Trong cánh cửa mới vừa hé mở, có một an ủi nho nhỏ, đó là cụm từ Vũ Thành Tâm gần như chưa có ai chọn làm nghệ danh cho việc vẽ. Vì vậy mà, với họa giới và cộng đồng truyền thông nói chung, muốn nghệ danh họa sĩ Vũ Thành Tâm được ghi nhận và yêu quý, thì chỉ tự Vũ Thành Tâm phải xây dựng và gìn giữ, vì không có ai để nương nhờ.
Triển lãm cá nhân lần đầu tiên: Non nước thanh bình
Họa sĩ: Vũ Thành Tâm
Khai mạc lúc 10h ngày 22/5 tại 22 Gallery, số 22 Phạm Cự Lượng, Tân Sơn Hòa, TP.HCM
Triển lãm bày 30 tranh màu nước, diễn ra đến hết ngày 1/6/2026.
Hà Bảo
